Na een dikke honderd dagen begint een nieuwe fase in de onderhandelingen die tot een nieuw kabinet moeten leiden. VVD, CDA en D66 (ik weiger het m-woord te gebruiken) moeten nu proberen met de ChristenUnie een kabinet te vormen. Onder leiding van een (of twee) nieuwe informateur(s) gaan de partijen een ingewikkeld proces in.

De spindoctors van de hoofdrolspelers hebben buitengewoon succesvol uitgestraald dat met optimisme aan deze klus wordt begonnen. Alle media schreven de afgelopen dagen dat de partijen hoop- en verwachtingsvol aan de slag gaan. Een toch wel verbazingwekkend beeld.

Want was het niet D66-leider Alexander Pechtold die enkele weken geleden na een gesprekje van een paar uur met zijn ChristenUnie-collega Gert-Jan Segers, deze optie vakkundig om zeep hielp. ‘Te grote verschillen’ en ‘ongewenst’, waren de kwalificaties. Pechtold had in het gesprek de ChristenUnie het mes op de keel gezet op immateriële onderwerpen als ‘voltooid leven’.

Pechtold heeft nu spijt als haren op zijn hoofd van deze actie. Hij kreeg van alle, maar dan ook alle kanten de schuld van het onmogelijk maken van de coalitie met de ChristenUnie. En nu moet hij toch knarsetandend serieus aan deze optie gaan werken. Inhoudelijk is er natuurlijk niets veranderd. De door D66 zo gewenste combinaties met GroenLinks of de PvdA zijn mislukt of door informateur Tjeenk Willink afgestreept.

Naar buiten toe schept nu ook de D66-leider het beeld dat het moet kunnen, zo’n ongewenste combinatie. De andere drie spelers stralen ook van oor tot oor optimisme uit over deze combinatie. Zo erg zelfs, dat de commentatoren in de media van de weeromstuit deze combinatie als kansrijk omschreven.

Maar is dat ook realistisch?

Ik denk het niet. Volgens mij is het beeld van optimisme uitsluitend ingegeven door het feit dat alle deelnemers aan deze ronde nu al voorsorteren op het mislukken (na ellenlange besprekingen overigens; het moet wel serieus lijken) daarvan. En omdat dan alle meerderheidsopties inmiddels zijn mislukt of afgestreept door de hoofdrolspelers, wil niemand de schuld krijgen van die mislukking. Ik zeg niet dat het onmogelijk is dat deze combinatie een coalitie gaat vormen maar erg kansrijk acht ik het niet.

De kunst van het edele spel van het zwartepieten is te voorkomen dat je aan het eind van het spel met de zwartepiet blijft zitten. Om dat te bereiken is het zaak reeds vroeg in het spel de tactiek te bepalen. Dat is wat al dat openlijke optimisme is.